Dit café aan de Lytsedyk 16 in Menaam is circa 1857-1858 gebouwd. Eigenaar van de grond was de Hervormde Kerk van Menaldum, die het perceel (tot circa 1857-1859 was het een tuin, daarna huis en erf) sinds 1857-1859 in erfpacht uitgeeft.
De eerste eigenaar was Piter Minnes Boonstra, timmerman te Menaldum. De eerste kastelein was Kornelis Elings Kramer, die eerst slager was.
Het café heeft altijd een belangrijke functie gehad in het dorpsleven van Menaam. Vooral rond 1900 speelde de aardappelhandel hierin een belangrijke rol. Het dorp had veel gaardeniers (kleine landbouwers); verschillende woningen herinneren hier nog aan. De veiling van de aardappels werd gehouden op de kade voor het café. De aardappels werden met pramen aangevoerd en aan de walkant gezet, meestal in korven met daarop het loof om ze tegen het licht te beschermen. Na afloop van de veiling werden ze in skûtsjes weer afgevoerd; verschillende oude foto's getuigen hiervan.
 |
 |
Het was een drukte van belang. Dit ging door tot de jaren 1925-1930. Toen werd er achter de Aardappelbeurs een veilinggebouw gebouwd en ging de handel daar verder.
In de oorlog werden bij het café de paarden verzameld die door de Duitsers waren gevorderd.
Ook tijdens de Menaldumer kermis was het in de Aardappelbeurs een drukte van belang. Dit begon op zondagmiddag, als de winnaars van de Gouden Willem-kaatspartij, die achter het muziekkorps Constantia vanaf het sportterrein naar het café waren gemarcheerd, de prijzen in ontvangst namen. 's Avonds was er het grote bal. Jongeren uit de verre omgeving kwamen dan naar de Aardappelbeurs. De ramen van de bovenzaal stonden open en de muziek klonk over het hele dorp. In de tap eronder werden steunbalken geplaatst om te voorkomen dat de dansers door de vloer zakten (dit was ook de reden waarom de bovenzaal later werd afgekeurd). Maandagmorgen was er matinee met muziek. Na afloop hiervan kwam het geregeld voor dat verscheidene matineegangers in de Menaldumer vaart sprongen.
Veel verenigingen hebben gebruikgemaakt van de bovenzaal van het café, zoals “De Fryske Krite”, die er vele toneelstukken heeft opgevoerd. Daarbij was het opmerkelijk dat de mannen en vrouwen vaak apart zaten. Ook fanfare Constantia en de gymnastiekverenigingen waren vaste gebruikers. Vele bruiloften en huwelijksjubilea zijn er gevierd.
Toen de laatste caféhouder, Johannes Vocht, eind jaren negentig de deuren sloot en het café zijn laatste functie verloor, was dit een verlies voor het dorp.
Het pand is nog steeds beeldbepalend aan de Lytsedyk. Het is verheugend te zien dat de huidige bewoners, de familie Lemstra/Visser, het pand prachtig hebben opgeknapt. De Lytsedyk en Lytsebuorren, met de boogbrug over de Menamerfeart, behoren tot de mooiste straten van Menaam.
April 2010,
Anne Baarda